Ο τρόπος που σκεφτόμαστε οτιδήποτε επηρεάζει τον τρόπο που κάνουμε οτιδήποτε.

Οι πιο ισχυρές πεποιθήσεις που έχουμε σχηματίσει, είναι αυτές που έχουμε για τον εαυτό μας. Σύμφωνα με την Αμερικανίδα καθηγήτρια Carol Dweck, η οποία κάνει έρευνα για πάνω από 30 χρόνια στον τρόπο σκέψης και πως αυτός επηρεάζει όλη τη ζωή μας, υπάρχουν δύο είδη Νοοτροπίας που μπορούμε να καλλιεργήσουμε και αυτά σχετίζονται με το τι πιστεύουμε σχετικά με τον εαυτό μας, τις ικανότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μας.

Είναι η Σταθερή Νοοτροπία και η Νοοτροπία Ανάπτυξης.

Άτομα που υιοθετούν τη Σταθερή Νοοτροπία πιστεύουν ότι οι ικανότητές τους είναι σταθερά χαρακτηριστικά που δεν μπορούν να αλλάξουν. Αυτά τα άτομα πιστεύουν ότι η ευφυΐα και τα ταλέντα τους είναι δεδομένα και δεν επεξεργάζονται τρόπους για να τα αναπτύξουν ή να τα βελτιώσουν. Επίσης, πιστεύουν ότι το ταλέντο και μόνο αρκεί για να οδηγήσει στην Επιτυχία και ότι μια συνεχή προσπάθεια δεν είναι απαραίτητη.

Αντιθέτως, άτομα που υιοθετούν τη Νοοτροπία Ανάπτυξης, έχουν μια υποβόσκουσα πεποίθηση ότι η γνώση τους μπορεί να καλλιεργηθεί, ότι η ευφυΐα τους μπορεί ν’ αναπτυχθεί κι ότι τα ταλέντα τους μπορούν να επεξεργαστούν και να βελτιωθούν μέσω του χρόνου, της εμπειρίας και της εξάσκησης.

Τα άτομα αυτά λειτουργούν ακριβώς σύμφωνα με τον τρόπο που σκέφτονται. Καθώς πιστεύουν ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν εξυπνότεροι, αντιλαμβάνονται ότι η προσπάθειά τους να γίνουν καλύτεροι έχει άμεση επίδραση στην Επιτυχία τους, οπότε επενδύουν χρόνο σε αυτό που θέλουν να βελτιωθούν με το αποτέλεσμα να τους δικαιώνει.   

Η ποιότητα της Νοοτροπίας σου καθορίζει την ποιότητα της ζωής σου.

Σε πάρα πολλούς τομείς της ζωής μας φαίνεται η διαφορά που υπάρχει μεταξύ ατόμων που υιοθετούν μια Σταθερή Νοοτροπία και ατόμων που ακολουθούν μια Νοοτροπία Ανάπτυξης.

Σύμφωνα με την Dweck, όταν ένας μαθητής έχει Σταθερή Νοοτροπία, πιστεύει ότι γεννιέται με κάποιες βασικές ικανότητές, με κάποια συγκεκριμένη ευφυΐα και με κάποια ιδιαίτερα ταλέντα που του έχουν «δοθεί» σε μια ορισμένη ποσότητα που μένει πάντα ίδια.

Άτομα με Σταθερή Νοοτροπία επιθυμούν πάντοτε να φαίνονται έξυπνα, διότι πιστεύουν ότι έχουν γεννηθεί με ένα συγκεκριμένο επίπεδο εξυπνάδας, το οποίο δεν μπορεί να επεξεργαστεί. Αυτά τα άτομα νιώθουν μεγάλο φόβο και ανασφάλεια να φανούν «αφελείς» ή «χαζοί» μπροστά σε ανθρώπους, διότι πιστεύουν ότι, από τη στιγμή που άλλοι άνθρωποι τους θεωρήσουν «λιγότερο έξυπνους», δεν μπορούν να μεταβάλλουν το «παιχνίδι» υπέρ τους και να λυτρωθούν. Προσπαθούν να δώσουν μια απάντηση παριστάνοντας ότι τα γνωρίζουν όλα, για να καλύψουν το κενό της ανασφάλειας που προκύπτει από μια απάντηση του τύπου «δεν ξέρω» ή από τη σιωπή.

Ωστόσο, υιοθετώντας τη Νοοτροπία Ανάπτυξης, οι μαθητές πιστεύουν ότι οι ικανότητές και η ευφυΐα τους μπορεί να αναπτυχθεί μέσω προσπάθειας, μάθησης και επιμονής. Πιστεύουν ότι οι βασικές ικανότητες που τους έχουν «δοθεί» είναι απλώς το σημείο εκκίνησης του δυναμικού τους. Δεν πιστεύουν ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίδιοι, αλλά πιστεύουν στην ιδέα ότι όλοι μπορούν να γίνουν εξυπνότεροι, αν το θελήσουν και προσπαθήσουν.

Αυτή η οπτική τους δημιουργεί εκείνη την ιδιαίτερη έλξη για τη μάθηση και την απεριόριστη διάθεση για εξερεύνηση που κατείχαν όλοι οι σπουδαίοι άνθρωποι της ιστορίας, όπως ο Αϊνστάιν, ο Γκάντι, ο Ντα Βίντσι. Γι’ αυτούς η ζωή αποτελεί ένα συναρπαστικό «ταξίδι» με ατελείωτες ευκαιρίες ανάπτυξης και καινοτομίας.

Ένα άτομο που έχει Σταθερή Νοοτροπία θα θεωρήσει την αποτυχία του σε κάτι μόνιμη, ενώ άτομο με Νοοτροπία Ανάπτυξης θα «δει» την αποτυχία ως ευκαιρία να ωριμάσει, να μάθει ή ακόμα, αν απαιτείται, να αλλάξει πλήρως τη συμπεριφορά του.

Η Σταθερή Νοοτροπία οδηγεί τα άτομα που την ακολουθούν να θεωρήσουν μια κριτική που θα τους ασκηθεί ως κατά πρόσωπο επίθεση, ενώ άτομα με Νοοτροπία Ανάπτυξης θα την εκλάβουν ως ευκαιρία να βελτιωθούν και να αναπτύξουν νέα συστήματα συμπεριφοράς.

Το γεγονός ότι άτομα με Σταθερή Νοοτροπία πιστεύουν ότι το ταλέντο δεν επιδέχεται βελτίωσης, τους οδηγεί στο να αναζητούν τις πιο εύκολες επιλογές και να προσπαθούν τόσο όσο χρειάζεται για να επιβιώσουν.

Άλλωστε, αφού γι’ αυτούς είναι όλα δεδομένα, γιατί να μπουν στον κόπο να προσπαθήσουν;

Από την άλλη πλευρά, άτομα με Νοοτροπία Ανάπτυξης είναι πιθανότερο ν’ αναζητήσουν δυσκολότερες καταστάσεις και μέσα απ’ αυτές να εργαστούν σκληρά για να βελτιωθούν. Αυτός ο τρόπος σκέψης τους βοηθάει να μην σταματούν και να δημιουργούν λύσεις, όταν διάφορα εμπόδια «εισέρχονται» στην πορεία τους, σε αντίθεση με τα άτομα που έχουν Σταθερή Νοοτροπία και εγκαταλείπουν την προσπάθεια λόγω της πρώτης δυσκολίας, της πρώτης αποτυχίας και της απογοήτευσης.

Στα άτομα με Νοοτροπία Ανάπτυξης αρέσει να βλέπουν τους άλλους να πετυχαίνουν. Χαίρονται. Εμπνέονται. Γνωρίζουν ότι παρακινώντας τον κύκλο τους να γίνουν καλύτεροι, είναι πιθανότερο να γίνουν και αυτοί καλύτεροι. Άτομα με Σταθερή Νοοτροπία νιώθουν να απειλούνται από την επιτυχία των άλλων, διότι πιστεύουν ότι η επιτυχία των άλλων θα τους δημιουργήσει πίεση να κάνουν και οι ίδιοι κάτι για τη ζωή τους.

Όπως περιγράφει η Dweck, το πιο χρήσιμο στοιχείο που πρέπει να γνωρίζουμε γι’ αυτά τα δύο είδη Νοοτροπίας είναι ότι υπάρχουν και τα δύο σε ένα συνεχές και ότι εμείς επιλέγουμε ποιο είδος θ’ ακολουθήσουμε κάθε στιγμή.

Θα ξεπεράσω το εμπόδιο για να προχωρήσω μπροστά ή θα μείνω «κολλημένος» και απογοητευμένος;

Θα ρισκάρω την ευκαιρία να πετύχω κι ας αποτύχω; Ή θα μείνω όπως είμαι, γιατί φοβάμαι ν’ αποτύχω;

Είμαι πρόθυμος να βελτιωθώ σε αυτά που θέλω ή πιστεύω ότι δεν επιδέχομαι βελτίωσης;

Θα επιμείνω ν’ αντιμετωπίζω τις δυσκολίες ή θα θεωρήσω τον εαυτό μου αποτυχημένο και θα σταματήσω;

Θα δοκιμάσω νέα πράγματα ή θα μείνω σ’ αυτά που ξέρω;

Αν δεν είμαστε ικανοποιημένοι με την έως τώρα πορεία της ζωής μας, αυτό οφείλεται στον τρόπο που σκεφτόμαστε για τον εαυτό και τη ζωή μας. Η Νοοτροπία μας καθορίζει τα πάντα κι αν θέλουμε να υιοθετήσουμε μια Νοοτροπία Ανάπτυξης που θα μας ωθεί συνεχώς να γινόμαστε καλύτεροι, θα πρέπει συνειδητά να αλλάξουμε αυτά που σκεφτόμαστε.

«Χτίσε» μια Νοοτροπία Ανάπτυξης

Άνοιξε τους ορίζοντές σου. Αναγνώρισε και αποδέξου τις αδυναμίες σου. Θεώρησε τις δύσκολες καταστάσεις ως ευκαιρίες που σε ωριμάζουν και σε αναπτύσσουν. Ανακάλυψε τη μέθοδο με την οποία μαθαίνεις καλύτερα και χρησιμοποίησέ τη για να αποκτήσεις γνώσεις.

Θέσε προτεραιότητα στη συνεχή αναζήτηση για μάθηση παρά στη συνεχή αναζήτηση για αποδοχή. Εστίασε στη διαδικασία κι όχι στο αποτέλεσμα. Καλλιέργησε την έννοια του «σκοπού της ζωής σου». Επαίνεσε τον εαυτό σου και τους άλλους, όχι για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, αλλά για την προσπάθεια και τις πράξεις τους.

Κατανόησε ότι η ανάγκη για βελτίωση του εαυτού σου δε σημαίνει ότι είσαι ή ήσουν αποτυχημένος. Μάθε από τα λάθη σου και τα λάθη άλλων. Θέσε στόχους και να θυμάσαι ότι για κάτι πραγματικά καλό απαιτείται χρόνος και υπομονή.

Ο τρόπος σκέψης σου επηρεάζει απόλυτα τον τρόπο που θα καθοδηγήσεις τη ζωή σου.

Οπότε μένει ν’ αποφασίσεις…

Θα μείνεις στα ίδια…;

Ή θ’ αναπτύξεις τον εαυτό σου στο έπακρο;

Ενισχυτικά άρθρα:

#10yearchallenge – Άλλαξε κάτι εκτός απ’ τη μορφή σου;

Επιτυχία: Αποτέλεσμα Τύχης ή Σκληρής Δουλειάς;

Θέλουμε το αποτέλεσμα κάθε διαδικασίας που συμμετέχουμε να έχει θετικό πρόσημο. Η πρόοδος μας, η οικογένειά μας, οι σχέσεις μας, η εργασία μας, είναι θέματα που μας αφορούν και επιθυμούμε το καλύτερο.

Όταν αυτό το καλύτερο έρχεται, πιστεύεις ότι οφείλεται στην Τύχη ή την Σκληρή Δουλειά;

Ας αναρωτηθούμε πρώτα για μερικά πράγματα…

Τι είναι Τύχη; Απλά μια ευκαιρία; Αν είναι απλώς μια ευκαιρία, τότε γιατί κάποιοι άνθρωποι βιώνουν τη μία επιτυχία μετά την άλλη;

Από την άλλη πλευρά, αν έχεις βιώσει μια επιτυχία που ήταν αποτέλεσμα Σκληρής Δουλειάς, όπως η επιτυχία σου στις Πανελλήνιες εξετάσεις ή η διάκρισή σου σ’ ένα άθλημα, τότε πέρασε ποτέ απ’ το μυαλό σου ότι η επιτυχία σου βρισκόταν στο δικό σου έλεγχο και τις δικές σου δυνάμεις; Η αμφιβάλλεις, ακόμα, πιστεύοντας πως η επιτυχία σου ήρθε κατά λάθος;

«Πρέπει να κάνεις πολλές, πολλές μικρές προσπάθειες που κανείς δε βλέπει ή εκτιμά, για να πετύχεις κάτι αξιόλογο.»

Brian Tracy

Αναλύοντας το δίπολο Τύχης – Σκληρής Δουλειάς, ανακαλύπτει κανείς ότι πίσω από αυτό κρύβονται αντίθετοι τρόποι σκέψης.

Πιστεύοντας στην Τύχη αφήνεσαι σ’ ένα αιώνιο μέλλον να κυβερνά τη ζωή σου, μη συμμετέχοντας στη δημιουργία του. Περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή και μια δόση Τύχης, αφήνεις αυτό που θες στον κίνδυνο της πιθανότητας να μην το αποκτήσεις ποτέ. Μένεις να παρακολουθείς τη ζωή που σου συμβαίνει, δίχως να ρισκάρεις για ν’ αποκτήσεις τη ζωή που θες να σου συμβεί.

Έχεις αποδείξεις ότι η ζωή θα είναι τόσο γενναιόδωρη μαζί σου, ώστε να σου προσφέρει ακριβώς αυτό που αξίζεις, χωρίς την παραμικρή κίνηση από σένα;

Όμως, αυτό ο τρόπος σκέψης είναι ο βολικός. Είναι βολικό και άνετο να περιμένεις, μήπως η Τύχη σου «χτυπήσει» την πόρτα. Συνήθως, σε τέτοιες περιπτώσεις, η Ατυχία είναι αυτή που «έρχεται» απρόσκλητη.

Όσο περισσότερο βολεύεσαι σε μια κατάσταση αναμονής της σπουδαίας ευκαιρίας, τόσο ο χαρακτήρας σου ατροφεί και γίνεται αδύναμος, γιατί «μαθαίνει» να περιμένει την εμφάνιση της μίας και μοναδικής ευκαιρίας, προκειμένου να δράσει.

Αν η Τύχη σου προσέφερε απλόχερα αυτό που πραγματικά επιθυμείς, θα μπορούσες να το διατηρήσεις παρότι δεν έχεις εργαστεί σκληρά για να το αποκτήσεις;

Αντιθέτως, αν εργάζεσαι σκληρά και καθημερινά για να πετύχεις τους στόχους σου, πόσο παραπάνω έτοιμος θα είσαι για ν’ αρπάξεις μια ευκαιρία που σου προσφέρεται;

Η διαφορά ανάμεσα στον παράγοντα Τύχη και στον παράγοντα Σκληρή Δουλειά είναι ότι πιστεύοντας στην Τύχη έχεις έναν παθητικό τρόπο σκέψης. Μια σταθερή νοοτροπία που δεν σου επιτρέπει να εξελιχθείς.

Ενώ, υιοθετώντας έναν πιο ενεργητικό τρόπο σκέψης, όπως αυτόν της Σκληρής Δουλειάς, αποκτάς μια νοοτροπία ανάπτυξης που σε βοηθάει να χτίσεις το μέλλον, στηριζόμενος στις δυνάμεις σου.

Με αυτόν τον τρόπο σκέψης, γίνεσαι κυρίαρχος της ζωής σου και κυνηγός των ονείρων σου. Η Σκληρή Δουλειά που κάνεις, πλάθει και πρεσβεύει εξωτερικά με τον καλύτερο τρόπο το χαρακτήρα σου. Δεν παραμένεις ένα αμέτοχο ον, αλλά δημιουργείς τις καταστάσεις που σου συμβαίνουν. Γίνεσαι δυνατός και επιλέγεις να είσαι υπεύθυνος της εξέλιξης της ζωής σου.

Παραδείγματα σκληρής δουλειάς υπάρχουν άπειρα στη ζωή μας…

 Ένα γερό και γυμνασμένο κορμί δεν είναι αποτέλεσμα Τύχης, αλλά Σκληρής Δουλειάς, γυμναστικής, διατροφής, προγράμματος και πειθαρχίας.

Ένας σπουδαίος υπεραθλητής που συγκαταλέγεται στους κορυφαίους όλων των εποχών έχει βασιστεί στην Τύχη ή την Σκληρή Δουλειά του; Ο Michael Jordan απορρίφθηκε από την ομάδα μπάσκετ του λυκείου του και μέσα στην επόμενη δεκαετία έγινε ο καλύτερος παίχτης όλων των εποχών.

Ο Michael Phelps, πρωταθλητής και ολυμπιονίκης στην κολύμβηση, έσπασε το ρεκόρ χρυσών μεταλλίων σε Ολυμπιακούς Αγώνες, αφού κέρδισε οχτώ στα οχτώ χρυσά σε όλα τα αθλήματα κολύμβησης στο Πεκίνο το 2008. Ο Phelps έκανε στην προετοιμασία του τρία πραγματικά εξαντλητικά προγράμματα κολύμβησης τη μέρα, όταν ο μέσος όρος των πρωταθλητών κολύμβησης εκτελούσε ένα παρόμοιο πρόγραμμα ανά δύο μέρες. Τα χρυσά μετάλλια ήταν αποτέλεσμα Τύχης ή Σκληρής Δουλειάς;

Ένα μωρό που ξεκινάει να περπατάει, εν τέλει τα καταφέρνει λόγω Τύχης ή Σκληρής Δουλειάς;

Ένα χαρακτηριστικό που καθιστά την Τύχη αναξιόπιστη είναι ότι δεν την ελέγχεις. Δεν βρίσκεται στα χέρια σου. Δεν προϋπάρχει για να μπορείς να τη βγάλεις απ’ το τσεπάκι σε μια δύσκολη κατάσταση, σε μια συνέντευξη για εργασία ή σε μια εξέταση.

Ωστόσο, με τη Σκληρή Δουλειά είναι όλα με το μέρος σου. Την ελέγχεις και είσαι 100% υπεύθυνος για αυτά που κάνεις, για την προετοιμασία σου.

Οι περισσότεροι άνθρωποι περιγράφουν ως Τύχη την προσπάθεια και την Σκληρή Δουλειά κάποιου στο δρόμο για τη επιτυχία του.

Όταν λες: «ο άλλος είναι τυχερός», αυτό που κάνεις είναι να υπονομεύεις τις δυνατότητες σου, γιατί υποσυνείδητα περνάς το μήνυμα στον εαυτό σου ότι πιστεύεις πως δεν ελέγχεις ο ίδιος τις καταστάσεις που υπάρχουν στη ζωή σου. Αμέσως, τοποθετείς τον εαυτό σου σ’ ένα πλαίσιο αδυναμίας. Και, φυσικά, αν πιστεύεις εσωτερικά πως είσαι αδύναμος, αυτό θα δείχνεις και εξωτερικά.

Αντίθετα, αν πεις: «ο άλλος έχει εργαστεί σκληρά για την επιτυχία του», αυτόματα περνάει το μήνυμα στον εαυτό σου ότι όλα μπορούν να συμβούν, όλα μπορείς να τα ελέγξεις και όλα μπορείς να τα καταφέρεις αν εργαστείς σκληρά κι εσύ. Έτσι, τοποθετείς τον εαυτό σου σ’ ένα πλαίσιο εξερεύνησης των δυνατοτήτων σου, γεγονός που σε καθιστά δυνατό και ενεργητικό.

Κλείνοντας, θέλω να σε καλέσω ν’ αναλογιστείς…

Η ευτυχία σου είναι θέμα Τύχης ή Σκληρής Δουλειάς;

Το να είμαστε κατά Τύχη ευτυχισμένοι ή επιτυχημένοι δεν είναι ο σωστός τρόπος να ζούμε τη ζωή μας. Είμαστε άνθρωποι και το να είσαι άνθρωπος σημαίνει ότι έχεις τη δυνατότητα να ζεις συνειδητά τη ζωή σου και να τη «χτίσεις» όπως επιθυμείς.

Όταν κάποιος πιστεύει αποκλειστικά στη μοίρα ή την Τύχη· όταν δεν αντιλαμβάνεται ότι η ζωή που ζει εξαρτάται από τον ίδιο και τις ενέργειές του· όταν δεν πιστεύει πως όλα στη ζωή ικανοποιούν τη σχέση αιτίας και αποτελέσματος, τότε, προφανώς, υπάρχει ένα πρόβλημα εξέλιξης στη σκέψη του.

Αν υιοθετείς την τακτική της Σκληρής Δουλειάς, μάθε πως όλα κάνουν κύκλο στη ζωή και πως η ευκαιρία θα σου έρθει και θα σε βγάλει νικητή.

Και είναι προτιμότερο να προετοιμάζεσαι για μια ευκαιρία που δεν έρχεται ή αργεί παρά να έρθει και να σε βρει απροετοίμαστο.

Όπως αναφέρει πολύ πετυχημένα ο Harvey Specter στη σειρά Suits :

The odds were stacked against me, I won anyway. Because,  I win.

Ι don’t get lucky.

I make my own luck.

Ενισχυτικά άρθρα:

Εσύ … δύο χρόνια μετά!

Στοχοθεσία – Η διαδικασία που προσθέτει αξία στη ζωή σου