Με μια απλή φράση του, ο Daniel Goleman μας εισάγει στη σημασία και την πλήρη αναγνώριση του συναισθηματικού κόσμου μας.

Τι είναι η Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ); Υπερισχύει του Δείκτη Ευφυΐας (IQ); Πόσο ρόλο παίζει η Ενσυναίσθηση στη δημιουργία ποιοτικών σχέσεων;

Από το 1960 ομάδες ψυχολόγων άρχισαν να ανακαλύπτουν πως υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που κάνουν κάποιους ανθρώπους να ξεχωρίζουν και να πετυχαίνουν στον επαγγελματικό τομέα  και πως αυτά τα στοιχεία δεν ενέπιπταν στα μέχρι τότε τεστ για δείκτες ευφυΐας που έκαναν.

Ανακάλυψαν, δηλαδή, ότι τα τεστ και οι υψηλές μαθητικές επιδόσεις σε συνδυασμό με την ακαδημαϊκή φοίτηση δεν επαρκούσαν για να φτάσει κανείς στην επιτυχία. Η άριστη γνώση ενός αντικειμένου και μόνο δεν εξασφάλιζε πια μια πετυχημένη ζωή.

Συμπέραναν ότι μια σπουδαία καριέρα ήταν μια πολυπαραγοντική απόρροια των γνώσεων, της προσωπικότητας, της διαχείρισης κρίσιμων καταστάσεων, της λήψης αποφάσεων και πρωτοβουλιών, της έκφρασης της γνώμης και, φυσικά, της αντίληψης και κατανόησης των συναισθημάτων των ανθρώπων του κύκλου τους.

Αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό οδήγησε στη δημιουργία του όρου: Συναισθηματική Νοημοσύνη.

Τι είναι Συναισθηματική Νοημοσύνη: Η ικανότητα να αναγνωρίζεις τα δικά σου συναισθήματα, τα συναισθήματα των άλλων και να χρησιμοποιείς αυτή την πληροφορία ως οδηγό σκέψης και συμπεριφοράς.

Τι ΔΕΝ είναι: η απάθεια. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη δε σημαίνει ότι δεν νιώθω συναισθήματα, αλλά ότι δίνω χώρο σε αυτά για να τα ερμηνεύσω και να δράσω κατάλληλα.

Σύμφωνα με τον Daniel Goleman, η Συναισθηματική Νοημοσύνη χωρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

Α. Γνώση των συναισθημάτων μας

Η αλλιώς Αυτογνωσία. Ο μεγαλύτερος φιλόσοφος όλων των εποχών, ο Σωκράτης, έλεγε το εξής: «Γνώθι σαυτόν»

Οφείλω να γνωρίζω αν αυτό που νιώθω είναι χαρά, θλίψη ή αγωνία. Η Αυτοεπίγνωση, δηλαδή, η αναγνώριση ενός συναισθήματος την ώρα που δημιουργείται αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της Συναισθηματικής Νοημοσύνης. Η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε και να αναγνωρίζουμε κάθε στιγμή τα συναισθήματά μας είναι καίρια για την ψυχολογία και την αυτοκατανόησή μας.

Β. Έλεγχος των Συναισθημάτων

Το να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματα που νιώθουμε και να τα ελέγχουμε, είναι μια ικανότητα που στηρίζεται στην Αυτοεπίγνωση.

Έλεγχος των συναισθημάτων και των παρορμήσεων σημαίνει Αυτοκυριαρχία. Σημαίνει ότι δεν γίνεσαι σκλάβος των παθών σου και άμεσος υπηρέτης των επιθυμιών σου.

Οι αρχαίοι Ρωμαίοι έλεγαν: «Vincit qui se vincit», που σημαίνει «κυριαρχεί όποιος κυριαρχεί στον εαυτό του», δηλαδή στις παρορμήσεις και τα συναισθήματά του.

Γ. Αναγνώριση συναισθημάτων των άλλων

Μια μία λέξη: Ενσυναίσθηση.

Η Ενσυναίσθηση αποτελεί την πιο «ανθρώπινη» δεξιότητα και στηρίζεται επίσης στην αυτογνωσία. Όσο περισσότερο προσιτοί είμαστε στα δικά μας συναισθήματα, όσο περισσότερο τα βλέπουμε και τα αναγνωρίζουμε, τόσο θα μπορούμε να αναγνωρίζουμε και τα συναισθήματα των άλλων.

Με την Ενσυναίσθηση «μπαίνεις» στη θέση του άλλου. Έρχεσαι δίπλα του, αναγνωρίζεις αυτό που νιώθει και πραγματικά τον καταλαβαίνεις. Με απλά λόγια, είναι σαν να «φοράς τα παπούτσια του άλλου, στο δικό του νούμερο.»

Δ. Διαχείριση των ανθρώπινων σχέσεων

Είναι γεγονός ότι όσο καλύτερα ξέρουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα των άλλων, τόσο καλύτερα μπορούμε να διαχειριστούμε τη μεταξύ μας σχέση.

Μια υγιής ανθρώπινη σχέση είτε πρόκειται για επαγγελματική είτε για προσωπική γίνεται ασφαλώς ποιοτικότερη, όταν τα άτομα που την απαρτίζουν έχουν μάθει να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους, να τα ελέγχουν, να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των άλλων και να χρησιμοποιούν όλες αυτές τις πληροφορίες για να συγκροτήσουν γερές και ουσιαστικές σχέσεις.

 Ωστόσο, κάτι που αξίζει να σημειωθεί για τη Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι… η απουσία της. Το κόστος της «συναισθηματικής αγραμματοσύνης» συχνά οδηγεί τους ανθρώπους σε δυσφορία, θυμό, κατάθλιψη, άγχος και επιθετικότητα.

Παρατηρώντας τη σημερινή κοινωνία, ένα πράγμα γίνεται εύκολα κατανοητό: Οφείλουμε να μάθουμε πως να διαχειριζόμαστε και να ελέγχουμε τα συναισθήματά μας τόσο για μας όσο και για τους συνανθρώπους μας.

Ίσως, αυτό να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση της γενιάς μας.

• Το βιβλίο «Η Συναισθηματική Νοημοσύνη» του Daniel Goleman κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο Α.Ε.

Ενισχυτικά Άρθρα:

Ευγνωμοσύνη: Το αντίδοτο σε μια εποχή αρνητισμού

Υπομονή: Η αρετή που σε ξεχωρίζει σε μια εποχή ανυπομονησίας

Εμπειρίες και γεγονότα του παρελθόντος που συνέβησαν στη ζωή ενός ατόμου που αυτή τη στιγμή ηγείται, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα από το ίδιο για να βελτιώσει την ποιότητα της Ηγεσίας του.

Για παράδειγμα, εάν οι γονείς ενός παιδιού εφάρμοζαν πρώτα με πράξεις όσα συμβούλευαν το ίδιο να κάνει, τότε είναι πολύ πιθανόν, όταν το παιδί ενηλικιωθεί και βρεθεί σε Ηγετική θέση, να συμπεριλάβει αυτή τη μέθοδο διδασκαλίας μέσω παραδείγματος που έμαθε από την οικογένειά του και να τη χρησιμοποιήσει για να διδάξει τους υπόλοιπους, θέτοντας τον εαυτό του ως παράδειγμα.

Αντίστοιχα, υιοθετώντας κάποιος μερικές αρχές Ηγεσίας στην προσωπική του ζωή, μπορεί να τη βελτιώσει σημαντικά και σε πολλούς τομείς.

Για παράδειγμα, μπορεί να μεταφέρει στοιχεία Ηγεσίας, όπως η ανάληψη ευθύνης, η πρωτοβουλία και  η αποφασιστικότητα στην προσωπική του ζωή και, συγκεκριμένα, σε τομείς που μέχρι τώρα δεν είχε ασχοληθεί.

Το ομορφότερο κοινό χαρακτηριστικό της Ηγεσίας με τη ζωή είναι ότι έχουν να κάνουν με ανθρώπινες σχέσεις.

Η Ηγεσία εκφράζεται όπως όλες οι ανθρώπινες σχέσεις.

Ωριμάζει σταδιακά. Απαιτείται  χρόνος, αφοσίωση, θέληση, προσπάθεια, δουλειά, κατανόηση. Όπως ακριβώς στις ανθρώπινες σχέσεις.

Και αυτό συμβαίνει, διότι στηρίζεται στις ανθρώπινες σχέσεις.

Υπάρχει μια συνεχόμενη ροή αλληλεπιδράσεων ανάμεσα σε έμψυχα όντα που ανταμώνουν σε ένα κοινό σημείο, όπως η εργασία και είναι γεμάτα ιδέες, συναισθήματα, πάθη, ψυχολογικά σκαμπανεβάσματα, αλλά και μια υπόλοιπη ζωή να τους περιμένει έξω από το κοινό σημείο. 

Για όλα αυτά, ο Ηγέτης θα πρέπει να έχει αναπτύξει την ικανότητα της Ενσυναίσθησης, δηλαδή, της αρετής μέσω της οποίας μπορείς να ταυτίζεσαι συναισθηματικά με την ψυχική κατάσταση ενός ατόμου, αλλά και να κατανοείς τη συμπεριφορά και τα κίνητρά του.

Ουσιαστικά, η Ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να μοιράζεσαι και να βιώνεις σε πρώτο πρόσωπο τα συναισθήματα ενός τρίτου προσώπου.

Μερικά από τα χαρακτηριστικά των ατόμων με Ενσυναίσθηση είναι ότι έχουν ανεπτυγμένο ένστικτο, μπορούν να νιώσουν τον πόνο του άλλου, όπως και να καταλάβουν το ψέμα, νοιάζονται πραγματικά για τους άλλους και οι άνθρωποι νιώθουν ότι μπορούν να τους εμπιστευτούν και να απευθυνθούν σε αυτούς όταν έχουν ένα σημαντικό πρόβλημα.

Η Ενσυναίσθηση είναι η πιο μαγική μορφή επικοινωνίας.

Δεν υπάρχει συγκλονιστικότερη μορφή επικοινωνίας από την απόλυτη κατανόηση μεταξύ δύο ανθρώπων, δίχως να ειπωθεί καμία λέξη.

Με την Ενσυναίσθηση  έρχεσαι κοντά στον άλλον. Δίπλα του. Τον «αγγίζεις». Εισχωρείς στο προσωπικό του βίωμα και μπαίνεις στη θέση του. Τον νιώθεις πραγματικά.

Και με μια κουβέντα, ένα χαμόγελο, ένα ελαφρύ χτύπημα στον ώμο, μπορείς να τον παρηγορήσεις, να του συμπαρασταθείς, να του αλλάξεις διάθεση, να τον επαινέσεις, να τον κάνεις να μοιραστεί την άποψη και τις ιδέες του, να του δείξεις ότι τον εμπιστεύεσαι, να του εξυψώσεις την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση.

Γιατί η Ηγεσία στηρίζεται στις ανθρώπινες σχέσεις. Και η Ενσυναίσθηση βοηθάει στο να τις χτίσεις.

Όταν υπάρχουν υγιείς ανθρώπινες σχέσεις σε μια οικογένεια, σε μια επιχείρηση, σε μια ομάδα, σε έναν οργανισμό μπορούν να επιτευχθούν σπουδαία πράγματα.

Ο Ηγέτης οφείλει να διασφαλίζει την «υγεία» των ανθρώπινων σχέσεων στο χώρο του. Μόνο έτσι θα μπορέσει να δώσει «σάρκα και οστά» στο Όραμα του.

Η σωστή Ηγεσία θα πρέπει να συντροφεύεται από ένα Όραμα. Όχι μόνο για την επόμενη μέρα, αλλά για τον επόμενο μήνα ή και τον επόμενο χρόνο.

Το Όραμα ξεκινά στο μυαλό ενός ατόμου, όμως η επίτευξή του απαιτεί περισσότερα.

Ένας Ηγέτης με Όραμα χρειάζεται ανθρώπους δίπλα του που θα βοηθήσουν να μετατραπεί το Όραμα σε πραγματικότητα.

Κι αν η Ενσυναίσθηση αποτελεί μια αρετή με την οποία ο Ηγέτης «δένεται» με τους ανθρώπους του, αυτό δεν αρκεί για να εκπληρώσει το σκοπό του Οράματος. Είναι το ένα μέρος της διαδικασίας.

Το άλλο μέρος είναι η ύπαρξη και η αναγγελία του Οράματος.

Το Όραμα αποτελεί την ταυτότητα του Ηγέτη. Η ύπαρξή του δίνει ευκαιρία στους ανθρώπους να γνωρίσουν τον Ηγέτη καλύτερα. Να ταυτιστούν μαζί του και να τον ακολουθήσουν σε αυτό που θέλει να κάνει.

Άνθρωποι που πιστεύουν σε έναν κοινό σκοπό και συνεργάζονται γι’ αυτό, τείνουν να πετυχαίνουν αυτό το σκοπό.

Δεν υπάρχει καλύτερο είδος Ηγεσίας από αυτήν που οι άνθρωποι πιστεύουν στο Όραμα με την ίδια δύναμη που το κάνει και ο Ηγέτης.

Όπως, επίσης, δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος διαχείρισης της ζωής από τη δημιουργία ενός οράματος στο μυαλό σου για καλύτερες συνθήκες για σένα.

Ως Ηγέτης της ζωής σου, οφείλεις να έχεις ένα Όραμα για τον εαυτό σου και για το πώς επιθυμείς να είναι σε λίγα χρόνια.

Ένα Όραμα που θα βγάλει στην επιφάνεια την καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου.

Ένα Όραμα για τη ζωή σου που όταν κατορθώσεις να το επιτύχεις, θα σε κάνει να νιώσεις ένας υπερήφανος Ηγέτης.